4. Waar Kom Gedagtes Vandaan?

Wat is die oorsprong van gedagtes, of, meer presies gestel, wie “skep” dit? Ek moes hierdie vraag vanuit ‘n wetenskaplike perspektief ondersoek, omdat ek nie deur my eie subjektiewe beskouing beïnvloed wou word nie. Die menslike organisme is ‘n volledige struktuur waaruit ons baie kan leer. Net soos ‘n tablet uit talle komponente bestaan, bestaan die menslike organisme uit verskeie onderling-gekoppelde organe wat in komplekse interaksie funksioneer.

Iewers moet die funksionering van al hierdie organe beheer en gereguleer word; daar moet dus ‘n sentrum wees wat die geheel verbind. Dit is bekend dat die serebrale korteks, wat as sodanig die sentrale verbindingspunt vir die hele liggaam is. In die serebrale korteks word die hele mens as ware saamgevat. Hier kom al die “drade” in die vorm van senuweebane waardeur die menslike liggaam beheer en gekoördineer word bymekaar.

Daarom fokus die volgende gedeelte daarop om ‘n oorsig te gee van die struktuur van die brein. Die serebrum bestaan uit twee hemisfere. Die serebrale korteks van hierdie twee hemisfere is nie aan mekaar verbind nie. 'n Mens kan dus 'n sny in die middel maak en nie die serebrale korteks sny nie. Al sou 'n mens die onderliggende strukture in die brein vernietig, sou die serebrale korteks ongeskonde bly.

Hierdie punt is belangrik vir die verklaring van die mens se ervaring van eensydige fisiese siektes.¹

Die buitenste serebrale korteks is 'n geriffelde laag, slegs vier tot vyf millimeter dik. Dit bestaan uit miljarde senuweeselle, ook neurone genoem. Hierdie selstruktuur funksioneer as geleidende kabels wat vanaf die serebrale korteks deur die liggaam strek; op hierdie manier word die hele liggaam in die serebrale korteks verteenwoordig. Alles wat in die liggaam gebeur, begin in die serebrale korteks. Van daar lei die senuweebane na die middelpunt van die brein, die sogenaamde limbiese stelsel, verdeel die bane, verander van kant (van regs na links en andersom) en versprei deur die hele liggaam.

Elke liggaamsfunksie begin met 'n elektriese impuls in die serebrale korteks, wat alle daaropvolgende prosesse in die liggaam veroorsaak. Die senuweebane is, terloops individueel geïsoleer. Dit is die enigste manier waarop die stroom die regte plek in die liggaam kan bereik sodat byvoorbeeld die pinkie presies kan beweeg. Hierdie elektriese impuls reis na die limbiese stelsel waar dit 'n aanvanklike chemiese reaksie veroorsaak, wat onmiddellik aan die serebrale korteks teruggerapporteer word – die sogenaamde emosie. Hierdie sein verskaf aanvanklike terugvoer oor die effek van die elektriese impuls of stroom in die liggaam, soos byvoorbeeld of die fisiologiese reaksie gepas is – of ek gelukkig is oor iets – of nie.

Waar ontstaan gedagtes dan? Ontstaan hulle in die brein, miskien vanuit die serebrale korteks, of eerder vanuit die limbiese stelsel, of kom hulle van buite die brein of buite die serebrale korteks? Die natuurwet help ons weereens om die antwoord te vind.

Konvensionele medisyne beweer (in vereenvoudigde terme) dat gedagtes ontstaan tussen die sinaps van die senuweeselle in die serebrale korteks.² Breingolwe en chemiese reaksies sou interaksie hê en in die loop van so 'n proses sou byvoorbeeld, 'n idee ontstaan.

Daar is egter miljarde senuweeselle. Watter van hulle beheer gedagtes? Watter een neem die finale besluit? Daar moet iewers 'n hoër-orde sentrum wees, minstens 'n soort beginpunt, soortgelyk aan 'n tegniese toestel.

Vandaar die vraag: Kan die brein op sy eie dink? Om hierdie vraag met sekerheid te beantwoord, moet ons kyk waaruit die brein bestaan. Net soos alle bekende materie, bestaan dit uit atome. Die atome van die verskillende elemente van die periodieke tabel reageer met mekaar, en ons is goed ingelig oor die prosesse en chemiese reaksies wat plaasvind.

Hierdie reaksies:

• kan slegs plaasvind met behulp van eksterne faktore,
• kan nie toevallig plaasvind nie, want die toestande en moontlike uitkomste vir 'n reaksie is altyd voorafbepaal,
• chemie kan energie en inligting absorbeer, berg en oordra.

Chemiese reaksies word bepaal deur die natuurwette op atoomvlak; hulle vind altyd op dieselfde manier plaas. Daar is byvoorbeeld net een manier om sement te produseer wat aan sekere standaarde voldoen. Die elektroniese toestelle waarmee ons werk, is goed bekend vir hulle vermoë om deur chemiese prosesse inligting te absorbeer en dit te stoor vir herwinning. Chemie kan ook hitte absorbeer en oordra.

Ons weet ook watter dinge volgens die natuurwette chemies onmoontlik is. Rekenaarstelsels het geen gedagtes nie; hulle kan nie dink nie, selfs al het hulle gesigsherkenning of sogenaamde "kunsmatige intelligensie" en kan reageer. "Reageer" beteken eenvoudig nie "dink" nie.

Chemiese elemente:

• kan niks voel nie (’n selfoon voel niks)
• kan nie kies nie, d.w.s. kan nie besluite neem nie
• kan nie hulself beheer of vernietig nie
• kan nie bewussyn hê nie (hoeveel bewussyn het ’n tablet?)
• kan nie reflekteer nie
• kan nie morele waardes hê nie.

Chemiese elemente is beslis nie die bron van gedagtes nie, maar waar kom gedagtes vandaan? Waarom kan mense dink? As die brein uitsluitlik uit chemie bestaan, dan is dit volgens die natuurwet onmoontlik dat dit onafhanklik kan dink.

Mense kan voel en dink. Terwyl chemiese elemente ongevoelig is. Die senuwee in die beseerde vinger stuur 'n impuls na die brein. Slegs dan ontstaan daar 'n gevoel. Wie ervaar die pyn? Waar is gevoelens geleë? Die bestaan van gevoelens op sigself bewys dat mense nie uitsluitlik uit chemie kan bestaan nie.

Anders as nie-lewende elemente in die natuur kan mense hulself vernietig, Die natuurwette maak nie voorsiening vir die selfvernietiging van materie nie. Mense kan egter vanuit 'n venster op die elfde verdieping na hul dood spring in reaksie op inligting wat nie aan hul behoeftes voldoen nie. Dit is wat die vriend van een van my pasiënte gedoen het. Toe sy die verhouding oor die telefoon beëindig het, het uit die gebou gespring terwyl hy nog op die oproep was.

'n Chemiese element, soos 'n tablet, kan nie sy eie einde teweegbring nie. Daar is egter waarnemings van selfvernietiging by diere. Wanneer 'n geliefde eienaar sterf, ontwikkel katte of honde dikwels ernstige siektes wat tot die dood lei. Sommige diere weier selfs om te eet totdat hulle sterf. Waarom tree hulle so op?

Daar moet iets in mense en diere wees wat eers die gedagte van selfvernietiging oproep voordat so 'n besluit geneem word. Mense beskik oor kognitiewe vermoëns; hulle kan gelukkig of kwaad wees vir ander. Dit beteken dat hulle inligting bewustelik waarneem en op ʼn herkenbare manier daarop reageer. Verder kan mense kies. Hulle kies hul lewensmaat, hul beroep of selfs 'n motor. Materie kan nie al hierdie dinge doen nie. Waar kry mense al hierdie vermoëns? Wat is die bron daarvan? Is dit in die brein? Die natuurwette sluit die moontlikheid uit dat chemie alleen, of 'n orgaan wat uitsluitlik uit chemie bestaan, kan dink. Dit moet eerstens bewys word wat, in mense, hulle in staat stel om te dink. Slegs dan kan ons die vraag beantwoord waar gedagtes vandaan kom.

---

1. Volgens die wette van oorerwing word elk van die twee serebrale kortekse besonder deur een ouer beïnvloed. ↩

2. Vir 'n oorsig, sien Eccles, J. C. (2000): How the Self Controls Its Brain. (3de uitgawe) Piper. Sy stelling rakende die beperkings van materialistiese oplossings is noemenswaardig; sien pp. 261ff. ↩