7. ሕማም ከመይ ኢሉ ይፍጠር፧

ሕማም ከመይ ኢሉ ከም ዝፍጠር ዝተማሃርኩሉ ሓደ ኩነታት ከካፍለኩም እፈቱ። ኣብ ኩሎም ድሕሪኡ ዝመጹ ሕሙማተይ እውን ደጋጊመ ተመሳሳሊ ነገር እየ ተዓዚበ፤ ካብዚ ዝተፈለየ ካልእ መገዲ ድማ ኣይረኸብኩን።

ኩነት 5

ሓንቲ ጓል 30 ዓመት ዝዕድሚኣ ሕመምተኛ፡ ንልዕሊ 14 መዓልታት ዘየቋርጽ ብርቱዕ ርእሲ ቃንዛ ነበራ። ዋላ እኳ መድሃኒት ቃንዛ እንተወሰደት፡ እቲ ቃንዛ ክመሓየሽ ኣይከኣለን። እቲ ናይ ስድራቤት ሓኪም ንነዊሕ ግዜ እኳ እንተሓከማ፡ ውጽኢት ስለ ዘይነበሮ፡ ምናልባት ናይ ኣፍንጫ ውሽጣዊ ረኽሲ እንተሃልዩዋ ንምምርማር ናባይ ሰደዳ። ኣነ እውን ነታ ሕመምተኛ ተጠንቂቐ መርመርክዋ፡ ግናኸ ዝኾነ ፍሉይ ነገር ኣይረኸብኩን። እታ ሰበይቲ ኣዝያ ትሳቐ ስለ ዝነበረት፡ ምናልባት ኣብ ሓንጎላ ጥረ ወይ ምፍሳስ ደም ከይህሉ ሰጋእኩ። በታ መዓልቲ እቲኣ ዝተገብረ ናይ ርእሲ ሲቲ-ስካን ግን ዝኾነ ጸገም ኣየርኣየን።

እቲ ናይዛ ሰበይቲ ቃንዛ መጀመርታ ክግለጽ ዘይክእል እዩ ነይሩ። ኣብ ርእሳ ዝወረዳ መጉዳእቲ ወይ ካልእ ኣካላዊ ጽልዋ ኣይነበረን። እሞ እቲ ቃንዛ ናይ ‘ፈጠራ’ ጥራይ ድዩ ነይሩ፧ ቃንዛ ብዓይኒ ክርአ ኣይክእልን እዩ፡ ግናኸ ብናይ ኤም-ኣር-ኣይ ምርመራ ገይርካ ኣብ ሓንጎል ዝንቀሳቐሱ ክፍልታት ብምዕዛብ ቃንዛ ምህላዉ ምርግጋጽ ይከኣል እዩ። ገለ ዓይነት ናይ ንጥፈታት ምልክታት ኣብ ሓንጎል ምስ ዝረኣዩ፡ ሰብ ቃንዛ ይስምዖ ከም ዘሎ ይፍለጥ እዩ።¹ ቃንዛ ካብቲ ‘ሊምቢክ ሲስተም’ ዝምንጭዉ ኬሚካላዊ ግብረ-መልስታት ኮይኖም፡ ብመገዲ ቀለቤት ሓንጎል ኣቢሎም ነቲ መንፈስ ቃንዛ ከም ዘሎ ምልክት ይህብዎ።

ሕጂ ምስዛ ሰበይቲ ከመይ ኢለ ክቕጽል ነበረኒ፧ ንሳ ብሓቂ ቃንዛ ከም ዘለዋ ዘጠራጥር ኣይነበረን። ቃንዛ ‘ብሃንደበት’ ክትፈጥሮ ኣይትኽእልን ኢኻ፤ እንተኾነ ግን ብናይ ኣእምሮ ‘ፈጠራ’ ቃንዛ ክትቅስቅስ ትኽእል ኢኻ። ቃንዛ ሓንሳብ ምስ መጸ ግን ብኣካላዊ መገዲ ክርዳእ ዝከኣል እዩ። ነዚ ድማ ካብ ናይ ባዕለይ ተመክሮ ከረጋግጾ እኽእል እየ። ኣብ ግዜ ትምህርቲ ሕክምና፡ ንግሆ ብዛዕባ ሓደገኛነት ናይ ንህይወት ዜስግእ ወይ ሕቡጥ ትርፊ-መዓንጣ ትምህርቲ ተኸታተልኩ። በታ መዓልቲ እቲኣ ፍርቂ ለይቲ ምስ ኮነ፡ ኣብቲ ትርፊ-መዓንጣ ዘለዎ ቦታ ቃንዛ ተሰምዓኒ። ከይመውት ብምስጋእ ብኡንብኡ ናብ ህጹጽ ረድኤት ከድኩ፤ ኣብኡ ድማ ተቐበሉኒ። ንኽልተ መዓልታት ዝተፈላለየ ምርመራታት ምስ ተገብረለይ፡ ንርግጸኛነት ተባሂሉ እቲ ትርፊ-መዓንጣ ተቖሪጹ ወጸ። ኣብ መወዳእታ ግን እቲ ትርፊ-መዓንጣ ዝኾነ ረኽሲ ወይ ሕበጥ ከም ዘይነበሮ ተረጋገጸ።

ኩነት 5 (መቐጸልታ)

ነቲ ቃንዛ ዝኸውን ዝኾነ ኣካላዊ ምኽንያት ስለ ዘይተረኽበ፡ እቲ እንኮ ዝተረፈ ምርጫ እቲ መንፈሳዊ ሸነኽ ጥራይ እዩ ነይሩ። ቅድሚ 14 መዓልታት ንዓኣ ኣዝዩ ዝጸለዋ (ዘሳቐያ) ነገር እንተጋጢምዋ ሓተትክዋ። ሽዑ እታ ሰበይቲ ከምዚ ኢላ ተዛረበት፦ ‘ቅድሚ 14 መዓልታት፡ እቲ ዓርከይ ከም ዝጠለመኒ ፈሊጠ።’ እቲ ርክብ ካብ ዝጅምር ሓደ ዓመት ገይሩ ነይሩ፤ ንሳ ድማ ምስኡ ንምንባር ካብ ርሑቕ ቦታ ተበጊሳ ብዙሕ ነገራት መስዋእቲ ገይራ እያ ናብኡ መጺኣ። ምስኡ ሓቢራ ንምንባር ስድራቤታ ሓዲጋቶም እያ መጺኣ። ሕጂ ድማ ንሱ እሙን ከም ዘይነበረ ፈሊጣ።

ኣብ መንፈስና፡ እቲ ናይ ‘ተኣማንነት’ ድሌት ተሰሪቱ እዩ ዘሎ፤ ‘ጠላምነት’ ድማ ተጻራሪኡ እዩ። ብድሌታትና እንምራሕ ስለ ዝኾንና፡ ነቲ ምስ ድሌትና ዘይሰማማዕ ነገር ብኡንብኡ ብምንጻግ ኢና ግብረ-መልሲ ንህብ። እዛ ሰበይቲ እውን ከምኡ እያ ገይራ። ንዓይ ግን ዘገድሰኒ ዝነበረ፡ እቲ ናብ ርእሲ ቃንዛ ዝመርሐ ‘መስርሕ ሓሳባታ’ እንታይ ከም ዝነበረ እዩ። ስለዚ ድማ፡ ነቲ ወረ ቅድሚ ምስማዓ ብዛዕባ ዓርካ እንታይ ትሓስብ ከም ዝነበረት፡ ድሕሪኡ ድማ ሓሳባታ ከመይ ከም ዝተለወጠ ሓተትክዋ።

ቅድሚኡ ብዛዕባኡ ‘ናይ ፍቕሪ ሓሳባት’ ጥራይ እዩ ነይርዋ። ናይ ፍቕሪ ሓሳባት ብመሰረቶም ‘ናጻ’ ዝኾኑ ሓሳባት እዮም፤ እዚ ማለት ድማ ምስቲ መንፈሳዊ ድሌትና ዝሰማምዑ እዮም። ዝኾነ ናጻ ሓሳብ፡ ምስ ኣካላት ዝሰማማዕ ኤሌክትሪካዊ ድፍኢት ዝፈጥሩ ውሳነታት የቃልሕ፤ ኣብቲ ‘ሊምቢክ ሲስተም’ ድማ ጽቡቕ ስምዒት ይፈጥር። እዚ ድማ እቲ ኤሌክትሪካዊ ድፍኢት ምስ ኣካላት ዝሰማማዕ ከም ዝነበረ ዘረጋግጽ ‘ኣካላዊ ምስክርነት’ እዩ፤ ነቲ መንፈስ ድማ ‘ከምዚ ኢልካ ቀጽል!’ ዝብል ሓበሬታ ይህቦ። ብፍቕሪ ዝመልአ ኣተሓሳስባ ኣብ ኣካላትና ዝኾነ ምዝባዕ የብሉን፡ ስለዚ ድማ ዝኾነ ሕማም ክፈጥር ኣይክእልን እዩ።

ሕጂ ግን እታ ሰበይቲ ብዛዕባቲ ዓርካ ዝፈጸሞ ጥልመት ሕማቕ ወረ ሰሚዓ። እዚ ሓበሬታ እዚ ነቲ መንፈስ ዘለዎ ድሌት ‘ተኣማንነት’፡ ‘ሓቅነት’ ከምኡ እውን ‘ፍትሓውነት’ ዝሃሲ እዩ። ምኽንያቱ ሓደ ሰብ ምስ ካልእ ምስ ዝዝሙ፡ ነቲ ተኣማንነት ጥራይ ኣይኮነን ዝሰብር ወይ ዘይቅኑዕ ዝኸውን፡ የግዳስ ‘ዓመጽ’ (ኢ-ፍትሓውነት) እውን እዩ ዝፍጽም ዘሎ። እታ ሰበይቲ ደኣ ነዚ ጥልመት እዚ ብምንታይ ዓይነት ሓሳባት ተቐቢላቶ፧ ተስፋ ዝቖረጸት ኮይኑ ይስምዓ፡ ትጉዳእ፡ ከምኡ እውን ናይ ሕነ ምፍዳይ ሓሳባት ይመጻ።

እዞም ኣሉታዊ ሓሳባት እዚኦም ንኣካላት ብግልጺ ዝሃሲ ኤሌክትሪካዊ ድፍኢት ይፈጥሩ። እዚኦም እቶም መንፈስ ዝሓስቦም ‘ዘይናጻ’ ሓሳባት ኮይኖም፡ እቲ መንፈስ ንርእሱ ባዕሉ ዝዓግተሉ (ዝዓጽወሉ) መገዲ እዩ። መንፈስ ንርእሱ ባዕሉ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሓሳባት ምስ ዘእቱ፡ ምስ ኣካላት ዘይሰማማዕ ውሳነታት ይውስን፤ እዚ ድማ ኣብ ሓንጎል ምስ ኣካላት ዘይሰማማዕ ኤሌክትሪካዊ ዋሕዚ ይፈጥር። እዚ ‘ጌጋ ድፍኢት’ እዚ ናብ ምጉዳእ ሓንጎልን ምስኡ ተኣሳሲሮም ዘለዉ ኩሎም ክፍልታት ኣካላትን ይመርሕ። ብሓጺሩ፦ ኣሉታውያንን ዘይናጻን ሓሳባት ኩሉ ግዜ ናብቲ ምስ ኣካላት ዘይሰማማዕ ኤሌክትሪክ ይመርሑ፤ እዚ ድማ ኣብ ኣካላትና ውሑድ ወይ ዓቢ ጉድኣት የስዕብ።²

ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ፡ ናይ ወዲ ሰብ ስቓይ ዝፍጠር፡ ሓደ ሰብ ምስቲ መንፈሳዊ ድሌትና ዘይሰማማዕ ነገር ምስ ዝገብር እዩ። እዚ ምስ ድሌትና ዘይሰማማዕ ነገር ከም ምኽንያት ብምውሳድ ድማ፡ ንዕኡ ንምቅዋም ንጽዕር። እንተኾነ ግን፡ ነቲ ካልእ ሰብ (መብዛሕትኡ ግዜ) ክንቅይሮ ስለ ዘይንኽእል፡ እዚ ንዕኡ ንምቅያር ዝግበር ጻዕሪ ንርእስና ኣብ ‘ቤት ማእሰርቲ’ ምእታው ማለት እዩ። ነዞም ‘ዘይናጻ’ ሓሳባት ኣጥቢቕና ክንሕዞም ከለና፡ እናገደዱ ይኸዱ፤ ኣብ መንፈስና ድማ ካልኦት ክፍትሑ ዘይኽእሉ ጸገማት ይውለዱ።

እዛ ሕመምተኛ እውን ንልዕሊ 14 መዓልታት ንርእሳ ብኻልእ ተወሳኺ ሓሳብ ተሳቕያ ነይራ፦ ‘እቲ ዓርከይ መሊሱ ከም ዘይጠልመኒ ውሕስነት እንተ ዝህልወኒ ነይሩ፡ ምስኡ ክቕጽል ምደለኹ’ ትብል ነበረት። በዚ ድማ ንርእሳ ኣብ ዘይፍታሕ ኩነታት ኣእትያታ፤ ምኽንያቱ እቲ ዓርካ ኣብ መጻኢ እሙን ከም ዝኸውን ውሕስነት ካብ ኣበይ ይርከብ? ንሳ ባዕላ እውን እዚ ውሕስነት እዚ ከም ዘየለ ትፈልጥ እያ፤ እንተኾነ ግን ምስቲ ዓርካ ክትቕጽል ትደሊ፡ እንተ ተኻኢሉ ድማ እሙን ንኽኸውን ‘ከተገድዶ’ ትጽዕር። እዚ ኣብ ውሽጣ ዝፈጠረቶ ‘ግዳጅ’ እዩ ድማ ናብቲ ርእሲ ቃንዛ ዝመርሐ።

ከም ኣየር፡ ማይ፡ ከምኡ እውን መግቢ ዝኣመሰሉ ቁሳዊ ባእታታት፡ ብሳንቡእ፡ ብኸብዲ ወዘተ ኣቢሎም ናብቲ ናይ ሰብነትና ናይ ስራሕ ዑደት ዝኣትዉ፡ ‘ድሕሪ’ እቶም ሓሳባት ጥራይ እዩ። ኣብ መጀመርታ ወዲ ሰብ ዘሎ ‘ፍቕሪ’ ዝተባህለ መንፈሳዊ ባእታ እዩ እምበር፡ ኬሚካል ኣይኮነን። ካብቶም ክፍልታት ኣካላትና ድማ እቲ ሓበሬታ ተመሊሱ ናብ ‘ሊምቢክ ሲስተም’ ይፈስስ፤ ድሕሪኡ ናብቲ ‘ቅርፊት ሓንጎል’ ይበጽሕ፤ ካብኡ ድማ ናብቲ ‘መንፈስ’ ይምለስ። በዚ ድማ እቲ ናይ ወዲ ሰብ ናይ ስራሕ ዑደት ይዛዘም።

ሕጂ እታ ሕቶ ብዛዕባ መሰረት ርክባትና እያ እትለዓል፦ ንምንታይ ኢና ምስ ሰባት ርክብ ንፈጥር፧ እቲ ልሙድ እምነት፡ ካልኦት ሰባት ነቲ መንፈሳዊ ድሌታትና ከማልኡልና ስለ ዘድልዩና እዩ ዝብል እዩ። እዛ ሕመምተኛ እውን ከምኡ እያ እትኣምን፤ እቲ ዓርካ ነቲ መንፈሳዊ ድሌታታ ንኸማልኣላ ከም ዘድልያ ትኣምን። ንሳ፡ ንሱ ነቲ ናይ ፍቕሪ፡ ተኣማንነትን ድሕነትን ድሌታታ ከርውየላ ከም ዝኽእል ትኣምን። በዚ ምኽንያት እዩ ድማ ምስኡ ንምንባር ዝወሰነት።

ግን እቲ ዓርካ ብሓቂ ድሌታታ ከርውየላ ይኽእል ድዩ፧ እዚ ትምኒታኸ ክውንነታዊ ድዩ፧ ሕጊ ተፈጥሮ ደኣ ሓደ ሰብ ኣብ ክንዲ ካልእ ሰብ ክሰቲ፡ ክበልዕ ወይ ክሓስብ ዕድል ይህብ ድዩ፧

ዝኾነ ሰብ — እዚ ድማ ደጋጊመ ዝረኣኽዎ እዩ — ካልእ ሰብ ምስቲ ናቱ መንፈሳዊ ድሌት ዝጻረር ነገር ምስ ዝገብር፡ ንርእሱ ባዕሉ ይሃሲ። ከይፈለጠን ከይደለየን ንርእሱ ይጐድእ። እዛ ሕመምተኛ እውን ከምኡ እያ ገይራ፤ እቲ ዓርካ ናይ ተኣማንነት ‘ዕዳ’ ከም ዘለዎ ስለ ዝኣመነት፡ ንርእሳ ኣብ መንፈሳዊ ቤት ማእሰርቲ ብምእታው ነቲ ሕማም-ርእሲ ባዕላ ፈጢራቶ። ኣነ እውን፡ እቲ መንፈሳዊ ትምኒታ ንኣካላ ይሃስዮ ከም ዘሎን ሕጊ ተፈጥሮ ድማ ነቲ ንሳ እትደልዮ ነገር ከም ዘይፈቅድን ክሳብ ዝርዳእ፡ ሓቃ እያ ኢለ እኣምን ነይረ። ነቲ ኩነታት ብጥንቃቄ ‘ብመርኣዪ መነጽር’ ምስ መርመርክዎ ጥራይ እየ ነቲ ‘ናይ ኣተሓሳስባ ጌጋ’ ተረዲአዮ።

ከም ሓኪም መጠን፡ ዝኾነ ንኣካላት ዝሃሲ ነገር ኣብ ኣካላት ክግበር ከም ዘይብሉ ካብ ዝብል መበገሲ እየ ዝዓይይ። ንኣካላተይ ጌጋ መግቢ እንተ ሂበዮም፡ ኣሉታዊ ግብረ-መልሲ ክህቡ እዮም። ኣካላተይ ንሓሳባተይ ብኣሉታ ይቕበሎ እንተ ኮይኑ ድማ፡ እቶም ሓሳባት ቅኑዓት ክኾኑ ኣይኽእሉን እዮም። ስለዚ፡ ልክዕ ከምቲ ንኣካላት ጎዳኢ ዝኾነ መግቢ ዝቕይሮ፡ ነቶም ሓሳባተይ እውን ክቕይሮም ይግበኣኒ።

እቲ ኣብ ኩሎም ሕሙማተይ ደጋጊመ ዝረኣኽዎ ‘ናይ ኣተሓሳስባ ጌጋ’ ደኣ እንታይ እዩ? ንሱ፡ ከም ሓሶት ዘይርአ ‘ዘይፍለጥ ርእሰ-ምጥባር’ እዩ። እዚ ነገር እዚ ኣብ ኩላትና ስለ ዘሎ ድማ፡ እቶም ናትና እንብሎም ሰባት ክገብርዎ ዝግብኦም ምስ ዘይገብሩ ወይ ምስ ዝሞቱ፡ ነፍሲ ወከፍና ናይ ገዛእ ርእሱ ጸላኢ ይኸውን እሞ ንርእሱ የጥፍእ። ሕማምን ሕጊ ተፈጥሮን ከም መዐቀኒ እንተ ዘይወስድ ነይረ፡ እዚ ዘይፍለጥ ርእሰ-ምጥባር እዚ ፈጺሙ ኣይምተገልጸለይን ነይሩ።

---

1. ክሮነር-ሄርቪግ፡ ቢ. ወዘተ (2011)፦ ናይ ቃንዛ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕክምና። (7ይ ሕታም) ስፕሪንገር፡ ገጽ 6 ↩

2. እቶም ሓሳባት ከም ኤሌክትሪካዊ ድፍኢት ጌሮም፡ ብመገዲ ‘ሊምቢክ ሲስተም’ ኣቢሎም ናብቲ ዝቕጽል ናይ ኣካላትና ዑደት ዝኾነ ‘ላሕሚ-ዓጽሚ’/ኣንጕዕ ኣዕጽምቲ ይበጽሑ። እቲ ጥበበኛ ንጉስ ሰሎሞን እኳ፡ ‘ዝተሰብረ መንፈስ ንዓጽሚ የንቅጾ’ (ምሳሌ 17፡22) ክብል ጽሒፉ ነይሩ። ንሱ ኩሉ ኣካላዊ ሕማማት ካብቲ ላሕሚ-ዓጽሚ ከም ዝምንጭው ይፈልጥ ነበረ። ኣብኡ እዩ ደም ዝፍጠር፤ ማለት ኩሎም ጸረ-ኣካላትን ናይ ምክልኻል ዋህዮታትን ካብኡ እዮም ዝመጹ። ኣብ ላሕሚ-ዓጽሚ ዝካየድ ኩሉ ነገር ብትእዛዝ ናይቲ ‘መንፈስ’ እዩ ዝፍጸም። እቲ ናይ ላሕሚ-ዓጽሚ ንጥፈታት ድማ ንኹሎም ካልኦት ክፍልታት ኣካላትና ይጸልዎም። ↩