8. እታ ኩሉ ግዜ እትሰዓበና ‘ሓሶት’

ምስ ሕሙማተይ ክዛረብ ምስ ጀመርኩ፡ ኩሎም ሓደ ዓይነት ውሽጣዊ እምነት ከም ዘለዎም ተዓዚበ፤ ንሱ ድማ ‘ክፍቀር ኣለኒ’ ዝብል እዩ። ወዲ ሰብ ‘ብምፍቃር’ ድሌታቱ ዝረጋገጽ (ዝዓገበ) ይመስሎ። ኩሉ ናይ ሕሙማተይ ዛንታታት ብገለ መገዲ ብዛዕባ ፍቕሪ እዩ ዝዘውር፤ ኩሉ ግዜ ድማ በታ ሓንቲ ሓሳብ እያ ትጅምር፦ ‘ኣነ ተፈቃሪ ኣይኮንኩን’።

ኣብዚ ዝስዕብ፡ ነቲ ‘ክፍቀር ኣለኒ’ ዝብል ትጽቢት ዘርእዩ ገለ ናይ ስራሕ ተመክሮታተይ ከካፍለኩም እፈቱ።

ኩነት 6

ሓንቲ ንእሽቶ ሕመምተኛ ንሰለስተ መዓልታት ዝኾነ ነገር ክትውሕጥን ክትበልዕን ኣይከኣለትን። ኣነ ግን ዝኾነ ኣካላዊ ጸገም ኣይረኸብኩላን። እዛ ሰበይቲ ካብ እትምርዖ ክልተ ዓመት ገይራ ነይራ። እቲ ዓቢ ስቓያ ድማ እቲ ሰብኣያ ዘለዎ ‘ቁጥባዊ’ (ጥንቁቕ) ኣተሓሳስባ እዩ ነይሩ። ንሱ መጀመርታ ናይ መርዓ መገሻ ክገብሩ ፈጺሙ ኣይደለየን ነይሩ፤ ንሳ ግን ለሚና ኣእመናቶ። እታ ሰበይቲ ኣብቲ ሆቴል ምሸት ተኳሒላን ተሰሊማን ሰብኣያ ንድራር ክዕድማ ክትጽበ ከላ፡ ንሱ ግን ‘ናብ ሱፐርማርኬት ከድና ዝብላዕ ንዓድግ’ በላ። እዚ ብሓቂ ፍቕራዊ ‘ሮማንቲካዊ’ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ።

ስለዚ እዛ ሰበይቲ ምስ ሓደ በቃቕ (ስሱዕ) ሰብኣይ እያ ተመርዕያ። ገና ኣብቲ ናይ መርዓ መገሻኦም ከላ፡ ኣብቲ ናይቲ ሆቴል መሐንበሲ ናይ ነፍሰ-ቅትለት ፈተነ ገይራ ነይራ። ናባይ ቅድሚ ምምጽኣ ድማ፡ እቲ ሰብኣያ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ከም ዘይተቐየረ ዘርኢ ተመሳሳሊ ነገር እንደገና ኣጋጢሙዋ ነበረ።

ኩሉ ናይ ወዲ ሰብ ጸገማት ካብቲ ‘ካልኦት ሰባት ኣየፍቅሩንን እዮም’ ዝብል ኣተሓሳስባ እዩ ዝምንጭው። ንኣብነት፡ ሓንቲ ኣደ፡ ወዳ ዝተጠቕመሉ ኣቓሑ መግቢ (ሸሓኒ) እንተዘይኣልይዎ ንምንታይ ትሓርቕ፧ እታ ኣደ እትሓርቕ ዘላ ኣቓሑ ክትሓጽብ ስለ ዘይትኽእል ድያ፧ ንሳ እኮ ነዚ ስራሕ እዚ ንነዊሕ ዓመታት ክትሰርሖ ጸኒሓ እያ። ንሳ እትሓርቕ ዘላ፡ ‘ወደይ እንተ ዘፍቅረንን እንተ ዘኽብረንን ነይሩ፡ እዚ ኣቓሑ እዚ ገዲፉለይ ኣይምኸደን’ ኢላ ብዘይፍላጥ ስለ እትሓስብ እዩ።

ዳርጋ ኣብ ኩሎም ብዛዕባ ርክባት ዝጸሓፉ መጻሕፍቲ፡ ‘ክትፍቀሩ ኣለኩም፤ እዚ ነገር እዚ ምሃብን ምቕባልን እዩ’ ይብሉ። እዚ ‘ካልእ ሰብ ንዓይን ንድሌታተይን ክብል ክህሉ ኣለዎ’ ዝብል ‘ሓሶት’፡ ንምልእቲ ህይወትና ይስዕበናን ንህይወትና ከቢድ ይገብሮን።

ካብዚ ስሕተት እዚ ድማ፡ ካልእ ተወሳኺ ሓሶት ይውለድ፤ ንሱ ድማ ‘ካልኦት ሰባት ኣብ ልዕለይ ዝኾነ ጌጋ ክገብሩ የብሎምን’ ዝብል እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ካልኦት ክሕስዉኒ፡ ክጠልሙኒ፡ ክሃርሙኒ ወይ ክሰርቁኒ የብሎምን ማለት እዩ። ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ዘገርም ሓደ ተመክሮ ኣብ ስርሐይ ኣጋጢሙኒ ነይሩ።

ኩነት 7

ሓንቲ ሕመምተኛ በቲ ሰብኣያ ኣዝያ ተበሳጭያ ነበረት፤ ምኽንያቱ ንሱ ምስ ካልእ ሰበይቲ ዝሙት ከም ዝነበሮ ትፈልጥ ነበረት። ንሳ ደጋጊማ ትኸሶ ነበረት፤ ንሱ ግን ክሳብ እታ ሓደ መዓልቲ ሓቁ ተኣሚኑ ክፈላለዩ ዝወሰነሉ ግዜ ይኽሕዳ ነበረ። እታ ሕመምተኛ ዘሕረቓ እቲ ንሱ ንኻልእ ምምራጹ ዘይኮነስ፡ የግዳስ ንነዊሕ ግዜ ክሕሰዋ ምጽንሑ እዩ። ኣነ ድማ: ‘ንዓኺ ሰብኣይኪ ሓቂ (እሙንነት) ክነግረኪ ዕዳ ክህልዎስ፡ ንስኺ መን ኢኺ፧’ ኢለ ሓተትክዋ።

ወይ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ፦ ዝኾነ ሰብ ገለ ነገር ክረክብ ዕዳ ክህልዎስ፡ ኣነ መን እየ፧ ካልኦት ሰባት ክሕስዉኒ ወይ ክጠልሙኒ ይፍቀደሎም ድዩ፧ ክሃርሙኒ ወይ ክሰርቁኒኸ፧ እወ፡ ክገብርዎ ይኽእሉ እዮም፤ ዋላ እኳ በዚ ተግባሮም ነቲ ናይ ሃገር ሕጊ ዝጥሕሱ እንተኾኑ። እቲ ካልእ ሰብ ዝገብሮ ነገር ክጻወሮ ኣብ ዘይክእለሉ ግዜ፡ ማለት እቲ ካልእ ሰብ ዝደለዮ ክገብር ዘለዎ ‘መሰል’ ክኸልኦ ከለኹ፡ ንርእሰይ ባዕለይ እየ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘእትዋ፤ ሽዑ ድማ ሰላም ይርሕቐኒ።

ብኽልተ ቀለልቲ ሕቶታት ገይርካ፡ እቲ ሰባት ንፍቕሪ ካልኦት ዝህብዎ ገምጋም ክሳብ ክንደይ ዘይርትዓዊ ምዃኑ ንጹር ይኸውን። ንሕሙማተይ ‘ሓደ ሰብ ኣብ ክንዳኹም ኮይኑ ክሓስብ ይኽእል ድዩ፧’ ኢለ እንተ ሓቲተዮም፡ ኩሎም ብልክዕ ‘ኣይኽእልን’ ኢሎም ይምልሱ።

ነታ ሕቶ ቁሩብ ቀይረ ‘ካብ ሓደ ሰብ ፍቕሪ ክትረኽቡ (ክትፍቀሩ) ግድን ድዩ፧’ ኢለ እንተ ሓቲተዮም ግን፡ ነፍሲ ወከፍ ‘እወ!’ ኢሉ ይምልስ። እዚ ግን ርትዓዊ ኣይኮነን። ብሓቂ ካብ ካልእ ሰብ ፍቕሪ ክረክብ ግድን እንተ ኮይኑ፡ እቲ ካልእ ሰብ ኣብ ክንዳይ ኮይኑ ‘ናይ ፍቕሪ ሓሳባት’ ክሓስብ ኣለዎ ማለት እዩ። ስለዚ ናይቶም ሕሙማተይ መልሲ ንኽልተ ብመሰረቱ ተመሳሳሊ ዝኾነ ሕቶታት፡ ዝተጻረረ እዩ። ሰባት ብዛዕባ ኣተሓሳስባ ካልኦት ዘለዎም ርድኢት ክሳብ ክንደይ ዝተጋጨወ ምዃኑ መብዛሕትኡ ግዜ ኣየስተውዕሉሉን እዮም።

ንምንታይ እዩ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ‘ክትፍቀር ኣለካ’ ኢሉ ዝኣምን፧ ንምንታይከ እዩ ሓደ ሰብ ዓቢ ምስ ኮነ እውን፡ ‘ንእሽቶ ከለኹ ኣደይ ስለዘየፍቀረትኒ እየ ሕጂ ተጸልየ ዘለኹ’ ኢሉ ዝኣምን፧

ሓደ ወዲ 40 ዓመት ሕመምተኛ፡ ኣእዛኑ ክምርምር ክቐርቦ ከለኹ ንድሕሪት ሰሓበ። ንምንታይ ከም ዝፈርሐ ምስ ሓተትክዎ ድማ፦ ‘ወለደይ ስለ ዘየፍቀሩኒ እዩ!’ ኢሉ መለሰለይ። ሓደ ወዲ 40 ዓመት ሰብ፡ ብሓቂዶ ወለዱ ስለ ዘየፍቀሩዎ ክፈርህ ይግባእ፧ ካልኦት ሰባት ዝገብርዎ ወይ ዘይገብርዎ ነገር ንዓና ንድሌታትና ንምርዋይ ዋጋ ከም ዘይብሉ ኣይንርእዮን ኢና። ብዛዕባ ድሌታትናን ህይወትናን ወሳኒ ዝኸውን፡ እቲ ‘ንሕና ባዕልና’ እንገብሮ ጥራይ እዩ።

እቲ ‘መንፈሳዊ ድሌታተይ ንኽረጋገጽ (ንኽዓግብ) ክፍቀር ኣለኒ’ ዝብል ሓሳብ፡ ፈጺሙ ሓሶት እዩ፤ ምኽንያቱ እዚ ነገር እዚ ክውንነታዊ ስለ ዘይኮነ። ዝኾነ ሰብ ንኻልእ ሰብ ኣካላዊ ይኹን መንፈሳዊ ድሌታቱ ከርውየሉ ኣይክእልን እዩ። ኣካላትና ድማ ነዚ ‘ርእሰ-ምጥባር’ እዚ ብኣሉታዊ ስምዒታትን ብሕማምን ገይሩ የቃልዖ።

ሓደ ሓሳብ ካብ ‘ሓቂ’ ድዩ ወይስ ካብ ‘ሓሶት’ ዝመንጨወ ምዃኑ ብኣካላትና ጌርና ክንፈልጥ ንኽእል ኢና። ንኣካላት ክትሕስወሉ ኣይትክእልን ኢኻ፤ ኣካላትና ገለ ተጻዋርነት ይህልዎ ይኸውን፡ ግናኸ ካብ ግብረ-መልሲ ኣየምልጥን እዩ። ኣካላትና ንኽሰርሕ ‘ኤሌክትሪካዊ ድፍኢት’ የድልዮ። እዚ ኤሌክትሪክ እዚ ድማ ብመንፈስ ወዲ ሰብ እዩ ዝቕሰቀስ። እቲ መንፈስ ግን ሓበሬታ ቅድሚ ምቕባሉ ባዶ እዩ፤ ስለዚ ድማ መጀመርታ ክረጋገጹ (ክዓግቡ) ዝግብኦም ናይ ባዕሉ ድሌታት ኣለውዎ። ነዞም ድሌታትና ንምምላእ ድማ ሰለስተ ሕቶታት ክንምልስ ይግበኣና፦ ‘መን፧’፣ ‘ከመይ፧’ ከምኡ እውን ‘ካበይ፧’

ከብደይ ንኽጸግብ (ንኽመልእ) ሓላፍነት ዘለዎ ‘መን’ እዩ፧ ኣነ ባዕለይ ጥራይ እየ 100% ሓላፍነት ዘለኒ፤ ምኽንያቱ ኣብ ክንዳይ ኮይኑ ክበልዕ ዝኽእል ካልእ ሰብ የለን። ምብላዕ ማለት፡ ነቲ ካብ ተፈጥሮ ዝወሰድካዮ ነገር ጌርካ ነቲ ናይ ኣካላት መግቢ ድሌት ምምላእ ማለት እዩ። ብሕጊ ህይወት መሰረት ኢና እንበልዕ፤ ንምሃብ መጀመርታ ‘ምውሳድ’ (ምቕባል) የድልየና እዩ።

ሕጂ ናብቲ መንፈሳዊ ሸነኽ ንሕለፍ። መንፈሰይ እኹል ፍቕሪ ንኽረክብ ሓላፍነት ዘለዎ መን እዩ፧ ንሱ ‘ንኽማላእ’ ተሓታቲ መን እዩ፧ ልክዕ ከምቲ ኣካላዊ ድሌታት፡ ኣነ ባዕለይ 100% ሓላፍነት ኣለኒ። ከመይ ገይረኸ ክሰርሕ ኣለኒ? ኣቃውማ ወዲ ሰብ ከም ዘርእየና፡ እቲ ምስ ኣካላት ዝሰማማዕ ኤሌክትሪካዊ ዋሕዚ ንኽፍጠር፡ ናብቲ ብጻይና ዝቐንዐ ‘ናይ ፍቕሪ ሓሳባት’ የድልየና እዩ። እዚ ሓበሬታ እዚ ግን ንሰባት ቅድሚ ምሃብና፡ መጀመርታ ‘ክውሰድ’ (ክትቕበሎ) ኣሎኻ።

ወዲ ሰብ ግን ብሰንኪ እቲ ኣብ መንፈሱ ዘሎ ስሕተት፡ ኣብ ምፍቃር እውን ክልተ ንጥፈታት ከም ዘለዉ ኣየስተውዕልን እዩ። ፍቕሪ ማለት ‘ምሃብ’ ጥራይ ይመስሎ። ግናኸ ኣብ ክውንነት ዘሎ ነገር ንጹር እዩ፦ እቲ ብጻየይ ንድሌተይ ስለ ዘየማልአ፡ ናይ ፍቕሪ ሓሳባት ክህቦ እንተ ዘይክኢለ፡ ኣብ መወዳእታ ካብኡ ሓበሬታ ወሲደ ነቲ ዝተቐበልክዎ ነገር እየ ዝመልሰሉ ዘለኹ። እቲ ብጻየይ ዘይሰማማዕ ወይ ዘሕርቕ እንተ ኮይኑ፡ ኣነ እውን ከምኡ እኸውን። እቲ ብጻየይ ፈቃር እንተ ኮይኑ ድማ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ብፍቕሪ እየ ዝምልሰሉ፤ ሽዑ ድማ ደስ ይብለኒ። ምኽንያቱ ናይ ፍቕሪ ሓሳባት ክሳብ ዝሓሰብኩ፡ እቲ ዝፍጠር ኤሌክትሪካዊ ዋሕዚ ምስ ኣካላዊ ድሌታተይ ዝሰማማዕ ስለ ዝኾነ ኣይሃስየንን እዩ።

ኣብ ሓሳብ እውን ብመሰረታዊ ሕጊ ‘ምሃብን ምቕባልን’ እዩ ዝስራሕ። እቲ ናይ ፍቕሪ ሓሳብ ‘ምሃብ’ እዩ። ግናኸ ቅድሚኡ ካበይ ክወስዶ እኽእል፧ ንምንታይከ ብዛዕባ እቶም ዘየፍቅሩኒ ሰባት ጥራይ ከምኡ ዓይነት ሓሳባት ክሓስብ ዘይክእል፧ ምኽንያቱ እቲ መንፈስ ኣብቲ ‘ድሌተይ ዘረጋግጽ ካልእ ሰብ ገለ ነገር ምስ ዝህበኒ ጥራይ እዩ’ ዝብል ስሕተት ተዓጽዩ ስለ ዘሎ እዩ። በዚ ድማ ኩላትና ኣብ ተግባራት ካልኦት ጥራይ ኣተኩሮ ንገብር።

ኣብዚ ግን ቃላት ኩሉ ግዜ ወሰንቲ ኣይኮኑን። ሓደ ትማሊ ዝሃረመኒ ሰብ ‘የፍቅረካ እየ’ እንተ በለኒ፡ እዚ ቃል እዚ ናብ ሕርቃንን ወጥርን ክመርሕ ይኽእል እዩ። ሽዑ ከመይ ይስምዓካ፧ ኣዝዮም ጥዑማት ቃላት እኮ እዮም ተነጊሮም። እቶም ቃላት እሙናት እንተ ዘይኮይኖም ግን፡ ሰብ ብጽልኢ ዝመልአ ሓሳባት እዩ ዝምልስ። እዚ ድማ ኣሉታዊ ስምዒት ዝፈጥር ኤሌክትሪካዊ ድፍኢት ይወልድ። እዚ ነገር እዚ፡ ስምዒታት ካብቲ ካልእ ሰብ ዝገብሮ ነገር ዘይኮነስ፡ ካብቲ ባዕልና ንህቦ ‘ግብረ-መልሲ’ ጥራይ ዝፍጠር ምዃኑ የነጽር።

እሞ ንምንታይ ኢና ነቲ ናይ ካልኦት ኣሉታዊ ባህሪ ብኣወንታ ክንቅበሎ ዘይንኽእል፧ ንምንታይከ ብዘይ ስምዒታዊ ምዝባዕ ብወድዓዊ ኣገባብ ክንርእዮ ዘይንኽእል፧ ምኽንያቱ፡ እቲ ኣብ ልብና (ኣብ ትሕተ-ነቕሓትና) ዘሎ ስሕተት፡ ካልእ ሰብ — ፍቕሪ እንተዘይሃበና እኳ — እንተ ወሓደ ‘ሕያውነታዊ’ ክኸውን ‘ዕዳ’ ከም ዘለዎ ስለ ዘእምነና እዩ።

እቲ ‘ክትፍቀር ኣለካ’ ዝብል ሓሳብ ግን ምስ ስራሕ ሰብነትና ኣይከይድን እዩ፤ ሕጊ ተፈጥሮ ይነጽጎ እዩ። ንዓይ ዝምልከት ተግባር ካብ ኣካላተይ ወጻኢ ክፍጸም ኣይክእልን። ሓደ ሰብ ካልእ ሰብ እንተ ዘይተቐቢሉዎ፡ ገለ ነገር ክህቦ ኣይክእልን እዩ። ኩላትና ኣብ ልዕሊ ካልኦት ጽልዋ ኣሎና፤ ካልኦት እውን ኣብ ልዕሌና ጽልዋ ኣለዎም። ሓደ ሰብ ግን ነቲ ካልእ ሰብ ዘንጸባርቖ ‘ውሽጣዊ ጸዳል’ ብኸመይ ይቕበሎ፡ ኣብቲ ሰብ ባዕሉ ዝተመርኰሰ እዩ። ዝኾነ ነገር ይቐርበልካ — ጽቡቕ ይኹን ሕማቕ — ንስኻ እንተ ዘይተቐቢልካዮ ግን ምንም ዝፍጠር ነገር የለን።

ብመሰረት ሕጊ ‘ምሃብን ምቕባልን’፡ ፍቕሪ ቅድሚ ምሃበይ ካብ ገለ ቦታ ክወስዳ ኣለኒ። ነቲ ዘየፍቅረኒ ሰብ ከፍቅሮ እንተ ዘይክኢለ ግን ሓደ ነገር ንጹር ይኸውን፦ እቲ ሰብ እቲ፡ ኣነ ፍቕሪ ክወስደሉ ወይ ክረክብ ዝደልየሉ ‘ምንጪ’ እዩ ማለት እዩ። ስለዚ ኣነ ንዕኡ ከም ናይ ፍቕሪ ምንጪ ክጥቀመሉ እፍትን ኣለኹ።

ኣቃውማ ወዲ ሰብ እንተ ተረዲእና፡ እቲ ሕጊ ብዛዕባ ጠንቅን ሳዕቤንን ፍጹምን እሙንን መዐቀኒ ይህበና። በቲ ኣብ ህዋ ዘሎ መሰረታዊ ሕጊ ስራሕን በቲ ናይ ወዲ ሰብ ኣቃውማን፡ ዳርጋ ኩሉ ኣብ ህይወትና ዘጋጥም ነገራት ክንገልጾን ንምንታይ ከም ዝፍጠር ክንርድኦን ንኽእል ኢና። ወዲ ሰብ ባዕሉ ነቲ ነገራት ‘ክምርምርን’ ኣብ ርእሱ ከስተንትንን ምኽኣሉ ዓቢ ዕድል እዩ።