19. እቲ ሓድሽ ህይወት እንታይ የምጽእ፧¶
ኩሉ ግዜ ተጠራጣሪ እኳ እንተነበርኩ፡ ሕጂ ግን ናብቲ ናይ ምእማን ደረጃ መጻእኩ። ኩሉ መንፈሳዊ ድሌታተይ ብሓንሳብ ክረዊ ምኽኣሉ፡ ብዘይካ ስራሕ ኣምላኽ ካልእ መግለጺ ኣይነበሮን። ከም ውሉዱ መጠን ድማ ነዚ ርክብ እዚ ክምርምሮን ብእኡ ክነብርን ጀመርኩ። ሎሚ፡ ነዛ ሰነ 7፡ 2003 ናብቲ ሓድሽ ህይወት ዝኣተኹላ መዓልቲ ኢለ እእውጃ ኣለኹ። ሽዑ እቲ ቀዳማይ ‘ሞት’ ናይቲ ‘ኣነ ኣምላኽ እየ’ ዝብል ስሕተተይ ተጀመረ፤ ኣብ ክንድኡ ድማ ‘ኣነ ውሉድ ኣምላኽ እየ’ ብዝብል ሓቂ ተተክአ።
ካብ ሰነ 7፡ 2003 ጀሚረ፡ ነታ ሕጂ ረኺበያ ዘለኹ ፍቕሪ ኣምላኽ ኣብ ግብሪ ከውዕላ እምሃር ኣለኹ። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ናይ ምፍቃር ዓቕሚ እኳ እንተሃለዎ፡ እታ ባዕሉ ክፈጥራ ዘይክእል ፍቕሪ ግን ይጎድሎ እዩ። ኣብ ኣካላዊ ደረጃ፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ናይ ምስትንፋስ ዓቕሚ ከም ዘለዎ፡ ግናኸ ነቲ ኦክስጅን ካብ ወጻኢ ምንጪ ክረኽቦ ከም ዘለዎ ብቐሊሉ ንርድኦ ኢና። እቲ ‘ፍቕሪ’ ኢልና እንጽውዖ መንፈሳዊ ድሌትና እውን ከምኡ እዩ። ሕጂ ምስ ኣምላኽ ካብ ዘሎኒ ጥብቆ ተበጊሰ፡ ፍቕሪ ኣምላኽ ናብቶም ንዓይ ፍቁራት ኮይኖም ዘይርኣዩኒ ሰባት እኳ ከይተረፈ ከመሓላልፍ እምሃር ኣለኹ። እዚ ድማ ካብ ካልኦት ሰባት ፍቕሪ ክሳብ ዝመጸኒ ምጽባይ ምቁራጽ የጠቃልል።
እዚ ምስ ሰማያዊ ኣቦይ ዝግበር ጉዕዞ ናጽነት ዝህብ መስርሕ እዩ። ነቲ ጉዕዞ ከቢድ ዝገብሮ ግን፡ ገና ኣብ ውሽጠይ ተሪፉ ዘሎ ተረፍ መረፍ ናይቲ ስሕተት እዩ። እቲ ዘሎኒ ስሕተት ብጸገማት ኣቢሉ ግሁድ ክኾነለይ ኣለዎ፤ ሽዑ እቲ ጠንቂ - ማለት እቲ ‘ርእሰ-ምጥባር’ - ብሓቂ ክትክኦ እኽእል። እዚ እዩ እቲ ናይ ክርስትያን ናይ እምነት ቃልሲ፤ ምኽንያቱ ብዛዕባ ርእሰይ ከይፈለጥኩ፡ ኣበይ ከም ዝጥበር ዘለኹ ከየለለኹ፡ ምሉእ ብምሉእ ሓራ ክኸውን ኣይክእልን እየ።
ኣብዚ ነጥቢ እዚ፡ ኣብቲ ልሙድ ናይ ክርስትና ምርዳእ ድሕነት ዝጎደለ ነገር ኣሎ። ሰብ ብዛዕባ ኣሰራርሓ መንፈሱ፡ ርእሰ-ምምራሕን እቲ ዝወረሶ ስሕተትን ፍልጠት ስለ ዘይብሉ፡ ክርስትያን ብመሰረቱ ኣብ ክልተ ጉጅለ ተመቒሎም ይርከቡ። እዚ ምኽፋል እዚ ኣብ ካልኦት ሃይማኖታትን ስነ-ሓሳባትን እውን ይርአ እዩ። ብላዕሊ ላዕሊ ‘ዓቃባዊ’ ወይ ‘ሊበራል’ ንብሎም ንኸውን። ኣብ መወዳእታ ግን ኣብቲ መስመር ኣበይናይ ጫፍ ምህላውካ ኣገዳሲ ኣይኮነን (የማን፡ ጸጋም ወይ ማእከል)፤ ኣብቲ ሓደ መስመር ጥራይ ኢኻ ዘለኻ። እቲ ንሓደ ናብ የማን ንሓደ ድማ ናብ ጸጋም ዝደፋፍእ ‘ርእሰ-ምጥባር’ ኣይተለልየን። እዚ ግን ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ብዘይፍላጥ (ንገሊኦም ድማ ብፍላጥ) ናይ ገዛእ ርእሱ ረብሓ ጥራይ ከም ዝደሊ ዝገብር ሓደ ዓይነት ስሕተት እዩ። ሓደ ሰብ ንገዛእ ርእሱ ገለ ነገር ክገብር ከም ዝኽእል ክሳብ ዝሓሰበ፡ ነቲ ‘ሕጊ ፍቕሪ’ ይጥሕሶ ኣሎ። ምኽንያቱ ዝኾነ ፍጡር ንርእሱ ኢሉ ክገብሮ ዝኽእል ነገር የለን። ሰብ እውን ከምኡ። ግናኸ ኣብቲ ስሕተት ዝመልኦ ልቡ፡ ንርእሱ ገለ ዝገብር ዘሎ ይመስሎ።
የሱስ ነቲ ጌጋ ዝኾነ ‘ኣነ ኣምላኽ እየ’ ዝብል መንነት ኣብ መስቀል ክሰቕሎን፡ እንደገና ብሕጊ ፍቕሪ ዝሰርሕ ‘ሓድሽ ፍጥረት’ ክፈጥርን እዩ መጺኡ። ከምቲ ኣምላኽን ኩሉ ፍጥረታትን ዝኾኑዎ፡ ጥቕሚ ርእሱ ዘይደሊ ህይወት ንምሃብ።
ኣነ ‘ኣነ ኣምላኽ እየ’ ብዝብል ሓሳብ እየ ተወሊደ። ክሳብ ሰነ 7፡ 2003 ዝገበርክዎ ኩሉ ነገር ካብ ጥቕሚ ርእሲ ዝመጸ ነበረ። ኩሉ ንዓይ ኢለ እየ ዝገብሮ ነይረ፤ እዚ ድማ ካብ ሕጊ ወጻኢ እዩ። ዋላ እኳ ኣብቶም ዝሓለፉ 39 ዓመታት ብዙሕ ጽቡቕ ዝመስል ስራሕቲ እንተገበርኩ፡ እቲ ድራኸ ግን ጌጋ ነበረ። ኩሉ ግዜ ብዛዕባይ እዩ ነይሩ። ኣብ ሰነ 7፡ 2003 ውሳነይ ምስ ወሰድኩ ድማ ‘ምልውዋጥ’ ተፈጸመ። እቲ ናይ ቀደም ህይወተይ ናብ መስቀል ከደ፡ እቲ ሓድሽ ህይወት (ህይወት የሱስ) ድማ ተቐበልኩ። በዚ ድማ ካብ ፍቕሪ ተበጊሰ ክዓይይ ዝኽእለሉ መገዲ ተጀመረ።
እዚ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ፦ ካብ ስሕተት፡ ጥቕሚ ርእሲ ጥራይ እዩ ዝወጽእ። ካብ ሓቂ ግን፡ ፍቕሪ ጥራይ እያ ትወጽእ። ሕጊ ተፈጥሮ ነዚ ንጹር ይገብሮ። ኣብ ሉቃስ 6፡44-45 ከምዚ ይብል፦ ‘ኵሉ ኦም ካብ ፍሪኡ ይፍለጥ እዩ እሞ፡ ካብ እሾዅ በለስ ኣይእረን፡ ካብ ጨዓውን ወይኒ ኣይቅንጠብን እዩ። ኣፍ ካብ ምልኣት ልቢ እዩ ዚዛረብ እሞ፡ እቲ ሕያዋይ ሰብ ካብቲ ጽቡቕ መዝገብ ልቡ ጽቡቕ የውጽእ። እቲ ኽፉእ ድማ ካብቲ ኽፉእ መዝገብ ልቡ ኽፉእ እዩ ዜውጽእ...’
በቲ ኣብ መስቀል ዝተገብረ ምልውዋጥ፡ ንዝሓለፈ 39 ዓመታት ሕድገት ረኸብኩ። ሕድገት ክኸውን ዝኽእል ግን፡ እቲ ጠንቂ ሓጢኣት (እቲ ጥቕሚ ርእሲ ጥራይ ዝደሊ ተግባር) ምስ ዝእለ ጥራይ እዩ። እዚ ድማ እቲ ኣብ ልቢ ዘሎ ስሕተት — ወይ ከምቲ የሱስ ዝበሎ ‘እኩይ መዝገብ ልቢ’ እዩ። ስለዚ ሕድገት ዝርከብ ነቲ ኣረጊት ህይወት ብሓድሽ ህይወት ብምልዋጥ ጥራይ እዩ። ነቲ ጠንቂ ከይኣለኻ ንተግባራት ጥራይ ይቕረ ምባል ምስ ጽድቂ ኣምላኽ ኣይሰማማዕን እዩ። ስለዚ ድማ እዩ እቲ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝነበረ ስርዓት መስዋእቲ፡ ‘ብምልውዋጥ ህይወት’ (ምንጪ ተግባራት ብምቕያር) ጥራይ ጽድቂ ከም ዝርከብ ዘርኢ።
እዚ ‘ምልውዋጥ ህይወት’ ዝበልኩዎ፡ መንፈሳዊ ናይ እምነት ስራሕ እምበር፡ ገና ኣብ ኣካላዊ ጭብጢ ዝተፈጸመ ዘይምዃኑ ክርዳእ ተስፋ እገብር። የሱስ ነቲ ሓድሽ ህይወት ፈጢርዎ ኣሎ፡ ንሱ ሓቂ እዩ፤ ግናኸ ምሉእ ብምሉእ ብኣካል ዝርአ ኣብቲ ንሱ ዝመጸሉ ግዜ ጥራይ እዩ። ሽዑ ኢና ምሉእ ብምሉእ ናብቲ ሓድሽ ፍጥረት ክንልወጥ። ክሳብ ሽዑ ግን በቲ ሓድሽ ህይወት ብእምነት ንነብር።
እዚ ‘ብእምነት ዝግበር ምልውዋጥ’ ብተግባር እንታይ ማለት እዩ፧ እምነት ትሕዝቶ የድልዮ እዩ፤ መንፈስና ክስዕቦ ዝኽእል ንጹር ሓበሬታ የድልዮ። ክልተ ውሽጣዊ ኣረኣእያታት ድማ የድልዩ፦
- ብዛዕባ ሕሉፍ ግዜ ዝምልከት ንጹር ሕሊና ምህላው። ዝኾነ ሓጢኣት ወይ ጌጋ ከም ዘይገበርኩ ክኣምን ኣሎኒ። ኣብቲ ኣረጊት ህይወተይ እንተ ቀቲለ፡ እንተ ዘሚወ፡ እንተ ሓሰውኩ ወይ ዝኾነ ነገር እንተ ጌረ፡ ሕጂ ግን ኣነ ኣይኮንኩን ዝገበርክዎ። የሱስ ነዚ ኩሉ ወሲድዎ እዩ። እቲ ኣረጊት ነገር ናተይ ኣይኮነን፡ ሕጂ ናይ ክርስቶስ እዩ። ንሱ ድማ ኣብቲ ፍርዲ ብዛዕባኡ ክውስን እዩ። እዚ እቲ ካብ ሸነኽ ኣምላኽ ዝመጸ ሕድገት እዩ። ሓደ ሰብ ገና ናይ ገበን ስምዒት እንተሃልይዎ፡ ነቲ ‘ምልውዋጥ ህይወት’ ገና ምሉእ ብምሉእ ኣይኣመነሉን ኣሎ ማለት እዩ። ሽዑ ገና ነቲ ኣረጊት ህይወቱ ከም ናቱ ገይሩ ይርእዮ ኣሎ፡ ነቲ ዝሓለፈ ተግባራት ድማ ከም ናቱ ገይሩ ሒዝዎ ኣሎ። ኩሉ ነገር ንክርስቶስ ኣይሃቦን ማለት እዩ።
- ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ዝኾነ ሰብ ኣይጎድኣንን፡ እዚኣ እታ ኣብ ውሽጠይ ክቕበላን ክኣምናን ዘሎኒ ሓበሬታ እያ፤ እዚ ድማ ርእሰይ ከም ‘ግዳይ’ ካልኦት ሰባት ገይረ ከይርእያ እዩ። ብዝኾነ ይኹን ይሕለፍ፡ ካልኦት ሰባት ዝኾነ ይኹን እከይ ይግበሩለይ፡ በቲ ምልውዋጥ ኣቢሉ ግን እቲ ነገር ናተይ ኣይኮነን፡ ንዓይ ብውልቀይ እውን ኣይምልከተንን እዩ። እዚ እቲ ካብ ሸነኸይ ዝግበር ሕድገት እዩ። ሓደ ሰብ ገለ ዕዳ ከም ዘለዎ እንተ ሓሲበ፡ ወይ ሓደ ሰብ ኣብ ሕሉፍ ጎዲኡኒ እዩ ኢለ እንተ ኣሚነ፡ ገና ብእምነት ኣብቲ ሓድሽ ህይወት የሱስ ኣይኣተኹን ዘለኹ።
እቲ ኣረጊት ህይወት ብሓድሽ ህይወት የሱስ ምልውዋጥ፡ ንኹሉ ጸገማት ወዲ ሰብ ይፈትሖ እዩ፤ ነዚ ድማ ኣብ ክልተ ክንመቅሎ ንኽእል፦ ርእሰ-ወቐሳን ንኻልኦት ምውቃስን። ወዲ ሰብ ወይ ‘ግዳይ ናይ ገዛእ ርእሱ ተግባራት’፡ ወይ ድማ ‘ግዳይ ናይ ካልኦት ሰባት ተግባራት’ ገይሩ ንርእሱ ይርእያ። ክልቲኡ ጌጋ እዩ፤ ክልቲኡ ካብ ርእሰ-ምጥባር ዝመጸ እዩ፤ ንወዲ ሰብ ድማ ጸላእ ርእሱ ክኸውንን ባዕሉ ክጠፍእን ይመርሖ።
ሰነ 7፡ 2003 ካብ ዝሓልፍ ጸኒሑ እዩ፡ ኣነ ድማ ብእምነት ንቕድሚት ሶጊመ ኣለኹ። እቲ ዝተረፈ ‘ኣነ ኣምላኽ እየ’ ዝብል ስሕተት ሕጂ መዓልታዊ ደረጃ ብደረጃ ክእለ ኣለዎ። መዓልታዊ ብዛዕባ እታ ዝሓለፈት መዓልቲ ካብ ኣየናይ ምንጪ ከም ዝነበርኩ ርእሰይ እምርምር። መብዛሕትኡ ግዜ እዚ ምርመራ እዚ ምስቲ ሰማያዊ ኣቦይ ኮይነ ኣብ ተፈጥሮ እየ ዝገብሮ፤ ንሱ ድማ እቲ ርእሰ-ምጥባር ኣበይ ከም ዝነበረ ብንጹር ክፈልጥ ምእንቲ ክሕግዘኒ ኣለዎ። በዚ መገዲ እዚ፡ ብተግባራተይ ሓሳባተይ፡ ብሓሳባተይ ድማ ድራኸይ፡ ብድራኸይ ድማ ነቲ ሱር - ማለት እቲ ሓሶት ወይ እታ ብዛዕባይ ዘላ ሓቂ - እምርምር። ምእንቲ ኣብታ ዝተጠበርኩላ ነጥቢ ነታ ሓቂ ክትክኣ: ኣበይ ከም ዝተጠበርኩ ብንጹር ክረክብ ኣለኒ። ኣበይ ‘ኣምላኽ ክኸውን’ ከም ዝፈተንኩ ብንጹር ክርእይ ኣለኒ። ከመይ ገይረ ሓድሽ ህይወት ክመርሕ ከም ዝኽእል ክፈልጥ ኣለኒ፤ ውሉድ እቲ ኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ ምዃነይ ድማ ክግንዘብ ኣለኒ። ከም ውሉዱ መጠን፡ ዘገልግለኒ ወይ ድሌታተይ ዘማልኣለይ ሰብ ኣየድልየንን እዩ። ድሌታተይ ባዕለይ ጥራይ እየ ክመልኦ ዝኽእል፤ ንሱ ድማ ካብ ኣምላኽ ብምውሳድን ነዛ ፍቕሪ እዚኣ ናብ ካልኦት ብምሕላፍን ጥራይ እዩ።
እዚ ዝስዕብ ስእላዊ መግለጺ፡ ሓደ ሰብ ኣብቲ ናይ እምነት ቃልሲ ካብ ማእሰርቲ ሓሶት ናብቲ ምሉእ ናጽነት ሓቂ ዝገብሮ ጉዕዞ ዘርኢ እዩ። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ነዚ መገዲ እዚ ብውልቁ ክበጽሖ ስለ ዘለዎ፡ ናይ ገዛእ ርእሰይ ስእሊ ተጠቒመ ኣለኹ። ሓደ መዓልቲ ነቲ ሓድሽ ህይወት ምሉእ ብምሉእ ብእምነት ናብ መንፈሰይ ክቕበሎ ተስፋ እገብር። ሽዑ ዝኾነ ተግባር ብጾተይ፡ ንኻልኦት ሰባት ናብ ጽቡቕ ነገር ንኽመጹ ብሓይሊ ክድርኮም ኣይክገብረንን እዩ። ከምዚ ዝበለ ንኹሉ ዘፍቅርን ንዝኾነ ሰብ ክግድድ ዘይፍትንን ውሉድ ሰማያዊ ኣቦይ ክኸውን እዩ ባህግይ። እዚ እዩ እቲ ዕላማ ናይቲ ናጽነት።
ሕጂ እውን ናብዚ ሸቶ እዚ ኣብ ጉዕዞ እየ ዘለኹ፤ ነዚ ድማ ብተግባራተይ ዘይኮነስ ብእምነት እየ ዝደልዮ። ተግባራተይ ናይቲ ውሽጣዊ ኣረኣእያይ ግዳማዊ መርትዖ ጥራይ እዮም። እቲ ጽቡቕ ተግባራተይ ይኹን እቲ ሕማቕ፡ ካብ ጌጋ ድራኸ ክመጽእ ይኽእል እዩ። ስለዚ ብዘይ ረድኤት እቲ ብመንፈስ ቅዱስ ኣቢሉ ዝድግፈኒ ሰማያዊ ኣቦይ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ደረጃ ብደረጃ ንሰባት ዝነበረኒ እምነት እናጕደልኩ እመጽእ ኣለኹ፤ ሓደ መዓልቲ ድማ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ኣምላኽ ጥራይ ዝተሰረተ እምነት ክህልወኒ እዩ። ኣብዚ ኩነታት እዚ ደጊም ርእሰይ ኣይጥብርን እየ፡ እቲ ሕጊ ድማ ኣብ ልበይ ተጻሒፉ ይርከብ። እዚ ኩሉ ድማ ብውሽጣዊ ናይ እምነት መስርሕን ምስ ኣምላኽ ብምትሕብባርን እዩ ዝፍጸም፤ ምኽንያቱ ኣምላኽ ንዝኾነ ሰብ ኣይገዝእን ወይ ኣየገድድን እዩ። እምነትና ናብ ኣምላኽ ከነቕንዕ ዝከኣለና ባዕልና ጥራይ ኢና። ስለዚ ድማ ድሕነት ምስ ኣምላኽ ብምትሕብባር ጥራይ እዩ ዝከኣል።
ብሓፈሻኡ፡ ሓሳባት ካብ ክልተ መንነታት ጥራይ እዮም ዝምንጭዉ፦ ወይ ካብታ ‘ኣነ ኣምላኽ እየ’ እትብል ሓሶት፡ ወይ ድማ ካብታ ‘ኣነ ውሉድ ኣምላኽ እየ’ እትብል ሓቂ። ሓሳባት ብዘይፍላጥ ስለ ዝጅምሩ፡ ካብ ኣየናይ መንነት ከም ዝመጹ ክምርምሮም ዝኽእል ምስ ነቃሕኩሎም ጥራይ እዩ። ስለዚ ብንቑሕ ሓሳባተይ ገይረ ርእሰይ እጥበር ኣለኹ ድየ የለኹን ከለሊ እኽእል። ሽዑ ጥራይ እየ ድማ ነቲ ሓሳበይ ‘ምምጋብ’ ክቕጽሎ ድየ ኣይኮንኩን ዝብል ምርጫ ዝህልወኒ። እቲ ሓሳብ ካብ ርእሰ-ምጥባር ከም ዝመጸ ምስ ኣለለኹ፡ ደጊም ብዛዕባኡ ንኸይሓስብ ስጉምቲ ክወስድ እኽእል። ዋላ እኳ እዚ ወይ እቲ ሓሳብ ካብ ሓሶት ከም ዝመጸ እንተ ተረድኣኒ፡ እቲ ሱር ግን ንጹር ኮይኑ ብኡንብኡ ኣይልለን ይኸውን። ሓንሳብ ሓንሳብ ነታ ስቱር ሓሶት ንምርካብ መዓልታት ይወስደለይ። ነዛ ሓሶት እዚኣ ብሓቂ ምስ ተካእክዋ ጥራይ ድማ እየ ካብቲ ጸገም ሓራ ዝኸውን።
ስለዚ: እዚ ኣብ ውሽጥና እንገብሮ ስራሕ ቀሊል ኣይኮነን፡ ግናኸ ናጽነት ዝህብ ተግባር እዩ። ካልኦት ሰባት እከይ ስለ ዝገበሩለይ ወይ ጽቡቕ ነገር ስለ ዝኸልኡኒ ጥራይ፡ ህይወተይ ዘኽብደለይ ስሕተት ሒዘ ክነብር ኣይደልን እየ። ነቲ ስሕተት ምውራሰይ ባዕለይ ዘምጻእክዎ እኳ እንተ ዘይኮንኩ፡ ብጸጋ ኣምላኽ ግን እዛ ሓሶት እዚኣ ደጊም ንኸይተሳቕየኒ ገለ ነገር ክገብር እኽእል እየ።
እዞም ዝስዕቡ ገለ ሓሳባት ካብ ምንታይ ከም ዝምንጩ ዘርእዩ ንጹራት ኣብነታት እዮም፦
ኣመና ዘገድድ ሓሳባት፦ ኩሉ ግዜ ካብ ሓሶት እዮም ዝመጹ። ናይ ግዳጅ ሓሳባት ኩሉ ግዜ ጌጋ እዮም። ንሓደ ሰብ ከተገድዱ እንተ ደሊኹም፡ ወይ ብሓደ ሰብ እንተ ተቘጢዕኩም፡ ኣብ ስሕተት ኢኹም ዘለኹም። ብሓደ ሰብ ዝቝጣዕ ሰብ ንርእሱ እዩ ዘጥፍእ። ናይ ገዛእ ርእስኹም ኣተሓሳስባ ክትቆጻጸሩ ዘይትኽእሉ እንተ ኴንኩምን ብስምዒት ትድረኹ እንተ ኴንኩምን፡ ኣብ ትሕቲ ግዳጅ ኣለኹም ማለት እዩ። ናይ ግዳጅ ሓሳብ ምስ መጽኣኩም፡ ርእሰይ እጥበር ኣለኹ ኢልኩም ንርእስኹም ከተዘኻኽሩ ወስኑ። ኣብቲ ጉዳይ ክንደይ እኳ ሓቂ እንተ ሃለወኩም፡ እቲ ካልእ ሰብ ክንደይ እኳ ጌጋ እንተ ገበረ ብዘየገድስ፤ ግዳጅ ኩሉ ግዜ ውጽኢት ርእሰ-ምጥባር እዩ።
ናይ ፍርሂ ሓሳባት፦ ኩሉ ግዜ ጌጋ እዮም። ፍርሂ ምስ ተሰምዓኩም፡ ብኡንብኡ ‘ደው በሉ፡ ኣበይ እየ ርእሰይ እጥብር ዘለኹ፧ እንደገና ኣምላኽ ክኸውን እጽዕር ኣለኹ ድየ፧’ ኢልኩም ክትሓትቱ ኣሎኩም። ፍርሂ ዝመጽእ ካብ ቁጽጽርና ወይ ካብ ግዝኣትና ወጻኢ ንዝኾነ ኣሉታዊ ነገር ንምውጋድ ክንጽዕር ከለና እዩ። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ክሰግሮ ዘይክእል ናይ ስራሕ ደረት ኣለዎ። ኣብ ኣካላዊ ደረጃ ነዚ ምርዳእ ቀሊል እዩ። ዝኾነ ሰብ ብናይ ኮንክሪት መንደቕ ክሓልፍ ኣይፍትንን እዩ፤ ብኽፉት ማዕጾ እዩ ዝኣቱ ወይ ዝወጽእ። ኣብቲ ኣካላዊ ዓለም ካብቲ ክንሰግሮ ዘይከኣል ደረት ክንወጽእ ኣይንፍትንን ኢና። ኣብቲ መንፈሳዊ ስሕተት ግን ነቲ ደረተይ ኣይርእዮን እየ። ስለዚ ነቲ ክቆጻጸሮ ዘይክእል ነገር ክቆጻጸር ብምፍታን ነቲ ዘይከኣል ነገር ክገብር እፍትን። እዚ ድማ ንህይወት ኣደ፡ ንበዓል ሓዳር፡ ንደቅና፡ ዋላ እውን ንናይ ገዛእ ርእስና ህይወት ይምልከት። እዚ ዓይነት ምቁጽጻር ግን ኣብ ትሕቲ ዓቕምና ኣይኮነን። ስለዚ ካብ መጀመርታኡ ክንፍትን የብልናን። ፍርሂ ነቲ ስሕተት ንኸነለሊ እሞ ነቲ ሱር ክንደሊ ይሕግዘና። እቲ ሱር ምስ ተረኸበን ብሓቂ ምስ ተተክአን ድማ እቲ ፍርሂ ይጠፍእ።
ጸቕጢ፦ ኣብ ኣካል ዝስምዓና ጸቕጢ ውጽኢት ርእሰ-ምጥባር እዩ። እቲ ኣካል ንሓደ ኣሉታዊ ዝኾነ ስቱር ሓሳብ ብኡንብኡ ምላሽ ብምሃብ ነቲ ስሕተት የርእየና። ሽዑ እቲ ጌጋ ሓሳብ ካብ ምንታይ ከም ዝመጸ ንርእስና ክንሓትታ ኣሎና፤ እዚ ድማ ነቲ ሓሳብ ንምስዓብ ዘይኮነስ፡ ኣብ ክንድኡ ነታ ሓቂ ንምሕሳብ እዩ።
ናይ በደለኛነት ሓሳባት፦ እዚኣቶም ኣዝዮም ጎዳእቲ እዮም። ናይ ገበን ስምዒት ዝመጽእ፡ ‘ጌጋ ክሰርሕ ከለኹ ካልእ ምርጫ ነይሩኒ እዩ’ ካብ ዝብል ስሕተት እዩ። እዚ ስምዒት እዚ ዝመጽእ ድማ ስለቲ ተግባርና ስለ ዝተጸጸትና ዘይኮነስ፡ ሳዕቤን እቲ ተግባር ኣሉታዊ ስለ ዝኾነ እዩ። እቲ ስሕተት ድማ ብተግባርና ገለ ክሳራ ከም ዝወረደና ገይሩ የእምነና። ክንከስር ድማ ስለ ዘይንኽእል፡ ንርእስና ክንወቅስ ንጅምር። ኣነ ‘ኣምላኽ’ እንተ ኰይነ፡ ንርእሰይ ይኹን ንካልኦት ክፈርድ እኽእል እየ። ኣብ ሓደ ፍጡር ግን ናይ ገበን ስምዒት ክመጽእ ኣይክእልን እዩ፤ ምኽንያቱ ፍጡራት ኣብ ልዕሊ ርእሶም (ወይ ካልኦት) ፍርዲ ናይ ምሃብ ስልጣን ስለ ዘይብሎም። ከም ውሉድ ኣምላኽ መጠን ንርእስኻ ክትርኢ ከለኻ ድማ፡ ዝኾነ ውልቃዊ ክሳራ ክበጽሓካ ኣይክእልን እዩ።
ጽምዋ፦ እዚ ጌጋ መደምደምታ እዩ። ከም ውሉድ ኣምላኽ መጠን እናፈለጥኩ፡ ከመይ ገይረ ጽምዋ ይስምዓኒ፧ ‘በይነይ እየ!’፡ ‘ወለደይ ሞይቶም ወይ ኣብ ካልእ ቦታ ይነብሩ ኣለዉ’፡ ‘ንውሉደይ በይነይ እየ ዘዕብዮ’፡ ወይ ‘ዝሕግዘኒ የብለይን’ ዝብሉ ሓሳባት ቅኑዓት ክኾኑ ኣይክእሉን። እዞም ሓሳባት እዚኣቶም ሕማቕ ስምዒት ይፈጥሩ፡ ንኣካል ድማ ይጎድኡ። ናይ ጽምዋ ሓሳብ ዝመጽእ ‘ካልኦት ሰባት ንዓይ ክህልዉለይ ኣለዎም’ ካብ ዝብል ስሕተት እዩ። ኣካልናን ኣእምሮናን ነዞም ሓሳባት እዚኣቶም ንከይንኣምኖም ክሕግዙና ኣለዎም፡ ምኽንያቱ ሓቂ ኣይኮኑን። ንሕና ብፍጹም በይንና ክንከውን ኣይንኽእልን ኢና፤ ኣምላኽ ኩሉ ግዜ ምሳና እዩ፡ ኣብ ቅድሚኡ ከለኹ ድማ ስለምንታይ እየ ጽምዋ ዝስምዓኒ፧
ምንጻግ፦ እዚ ናብ ሓያል ርእሰ-ምዕናው ሓሳባት ይመርሕ። ከም ኣምላኽ መጠን ሰባት ከምልኹኻ ትደሊ፡ እዚ ምስ ዝኽልኣካ ድማ ክትቅበሎ ትጽገም። ካልኦት ሰባት እንተ ዘይናኣዱና፡ እንተ ዘይኣኽቢሮምና ወይ እንተ ዘይተቐቢሎምና፡ ከም ውልቃዊ ክሳራ ጌርና ንርእዮ። ግናኸ ኣነ መን ኮይነ እየ ካብ ሰባት ከምዚ ዝበለ ትጽቢት ዝገብር፧ ወለዲ ንደቆም ክነጽጉ ከለዉ፡ እቶም ቆልዑ ከም ዓቢ ናይ ኣእምሮ ማህሰይቲ ይርእይዎ። እዚ ድማ ነቶም ቆልዑ ኣብ ምሉእ ህይወቶም ናብ ከቢድ መከራን ሕማማትን ይመርሖም። ብዘይ ጸጋ ኣምላኽን ‘ወለደይ ይኹኑ ካልኦት ሰባት ምንም ዕዳ የብሎምን’ እትብል ሓቂ ምርዳእን፡ ርእሰይ ደረጃ ብደረጃ ንኸጥፍእ ተፈሪደ ኣሎኹ ማለት እዩ። ስለዚ ብዛዕባ ርእስና ዘላ ሓቂ ክንፈልጥ ኣሎና፤ ካብ ሰባት እንጽበዮም ውልቃዊ ጠለባት ኩሎም ቅኑዓት ከም ዘይኮኑ ክንርእይ ኣሎና። ወለድና (ዋላ እውን ዓበይቲ) ጌጋታት ስለ ዝገበሩ ጥራይ ርእስና ንኸይነጥፍእ ክትሕልወና እትኽእል እታ ሓቂ ጥራይ እያ።
ተስፋ ምቁራጽ፦ እዚ ጌጋ እዩ። እዚ ዝመጽእ ‘ንመጻኢ ክፈልጦ እኽእል እየ’ ካብ ዝብል ስሕተት እዩ። ከም ኣምላኽ መጠን ካብዚ ኩነታት እዚ እንታይ ክመጽእ ከም ዝኽእል ዝፈልጥ ስለ ዝመስለኒ እዩ። ግናኸ ብሓቂ እፈልጦ ድየ፧ ‘መውጽኢ የብለይን’ ዝብል ሓሳብ ንብዙሓት ሰባት ናብ ጭንቀት፡ ርእሰ-ምዕናው ክሳብ ነፍሰ-ቅትለት ይመርሖም። ሽዑ ድማ ከም ሓገዝን ፍልጠትን ክንርድኦ ዘሎና ነገር፦ ዝኾነ ናብ ርእሰ-ምዕናው ዝመርሕን ኣሉታዊ ስምዒት ዝፈጥርን ሓሳብ፡ ብርግጽ ምስ ሓቂ ዝተኣሳሰር ክኸውን ኣይክእልን። ኣበይ ከም እትጥበር ዘለኻ ብኡንብኡ እንተ ዘይተረድኣካ እኳ፡ ‘መውጽኢ የልቦን’ ዝብል ሓሳብ ካብ ምሕሳብ ደው ክትብል ኣሎካ። ሰማያዊ ኣቦና፡ ንርእስና ንኽንእርም ሓገዝ እንተ ሓቲትናዮ ክሕግዘና ይኽእል እዩ። ኣምላኽ ኣብ ክንዳይ ኮይኑ ክሓስብ ኣይክእልን እዩ፡ ግናኸ እንተ ተቐቢለዮ ናጽነት ዝህበኒ ንጹር ምልክት ክህበኒ ይኽእል እዩ።
ገሊኦም ኩነታት ናብ ኣሉታዊ ምላሽ ከም ዝመርሑና ዘይክሓድ ሓቂ እዩ። ብተመሳሳሊ ድማ፡ ገሊኦም ኩነታት ናብ ናይ ሓጐስ ምላሽ ይድርኹና። ግናኸ እዚ ሓጐስን ጽቡቕ ስምዒትን እዚ ካብ ሓቂ ድዩ ወይስ ካብ ሓሶት ከም ዝመጸ ከመይ ጌርና ንፈልጥ፧ ብርግጽ፡ ኣብቲ ስሕተት ዝመልኦ ልብና እውን፡ ሓደ ነገር ከም ውልቃዊ ረብሓ ምስ እንርእዮ ሓጐስ ይስምዓና እዩ። እዚ ምላሽ እዚ ኣብታ ቅጽበት እቲኣ ንኣካልና ኣይጎድኦን እዩ። እቲ ጉድኣት ዝመጽእ ግን፡ እቲ ዝረኸብናዮ ረብሓ ምስ ዝጠፍእ ጥራይ እዩ።
ስለዚ፡ ኣወንታዊ ስምዒታት ስለ ዝተሰምዓና ጥራይ ኣብ ሓቂ ኣሎና ክንብል ኣይንኽእልን ኢና፤ ምኽንያቱ እቲ ስሕተት ከም ረብሓ ዝርእዮ ዝኾነ ነገር፡ ንኣካል ዝሰማማዕ ናይ ኤሌክትሪክ ምንቅስቓስ ስለ ዝፈጥር፡ ደስ ዝብል ስምዒት የሕድረልና እዩ። ግናኸ፡ ኩነታትና ሕማቕ ኮይኑ፡ ምስ ድሌታትና ዘይሰማማዕ ክነሱ፡ ኣብ ኩነታትና ዘይኮነስ ኣብ ሰማያዊ ኣቦና ስለ ዝተወከልና ጥራይ ሰላም እንተ ተሰሚዑና፡ እዚ ምላሽ እዚ ካብ ሓቂ ከም ዝመጸ ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና።
መድሓኒና የሱስ ክርስቶስ፡ ኣብቲ ኣዝዩ ከቢድ ናይ ህይወቱ ኩነታት - ኣብ ጸርፊ፡ ብሓሶት ክኽሰስ ከሎ፡ ናይ ሞት ሓደጋታት ከጋጥሞ ከሎ፡ ክላገጹሉን ክገርፉዎን ከለዉ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ መስቀል ክሽንክሩዎ ከለዉ - ኣብ ሓሳባቱ ሓንቲ እኳ ኣሉታዊ ምላሽ ኣይነበሮን። ስለዚ፡ ነቲ ዝተገብረሉ ኩሉ እከይ ተግባራት ብውሽጡ ኣይተቓወሞን፤ ምኽንያቱ እቶም ገበርቲ እከይ ነቲ በደል ኣብ ሰማያዊ ኣቦኡ ከም ዝገበርዎ ይፈልጥ ነበረ፡ እቲ ኣቦ ድማ ነቲ ዘይጽድቂ ከም ዝፈርዶ ይኣምን ነበረ። በዚ ምኽንያት ድማ፡ ኣብቲ ኩሉ ከቢድ ኩነታት ገና ኣወንታዊ ስምዒታት ነበሮ። ንሱ ብኣተሓሳስባኡ ገይሩ ሕማቕ ስምዒት ኣብ ርእሱ ኣይፈጠረን። ከምዚ ዝበለ ኣተሓሳስባ ኣዝዩ የደንቕ። ኣነ እውን ነዚ ክበጽሖ እጽዕር ኣለኹ፡ ንስኹም እውን ከምኡ ክትገብሩ ተስፋ እገብር።
ይኹን እምበር፡ ካብቲ ናይ ሓቂ መንነት ተበጊስካ እውን ሓድሓደ ግዜ ንኣብነት ምብካይ ዝኣመሰሉ ኣሉታዊ ስምዒታት የጋጥሙ እዮም። እዚ ኣብ ህይወት የሱስ እውን ተራእዩ እዩ። ከመይ ጌርና ደኣ ኢና ነቲ ‘ቅኑዕ ኣሉታዊ ስምዒት’ ካብቲ ‘ብሓሶት ዝመጸ ኣሉታዊ ስምዒት’ ንፈልዮ፧
ኣብዚ እውን ሓሶትን ሓቂን ንምፍላይ ንጹር መዐቀኒ የድልየና። እቲ ምላሽና ካብቲ ንቑሕ ዘይኮነ ኣእምሮና ስለ ዝጅምር፡ በቲ ሳዕቤኑ ክንመዝኖ ንኽእል ኢና። እቲ ሕጊ እዚ እዩ፦ ዝኾነ ኣብ ልዕሊ ርእሰይ ዘሎኒ ቁጽጽር ዘጥፍእ ነገር ካብ ርእሰ-ምጥባር ዝመጸ እዩ። ዝኾነ ኣሉታዊ ኮይኑ ግን ቁጽጽር ርእሰይ ዘየጥፍእ ነገር ካብ ሓቂ ክመጽእ ይኽእል እዩ።
ብተወሳኺ ድማ ድራኸይ ክምርምር ኣሎኒ፦ ጉዳዩ ብዛዕባይ ድዩ ወይስ ብዛዕባ ሰማያዊ ኣቦይ፧ ካብ ጥቕሚ ርእሲ ናጻ ምስ እንኸውን እውን ኣሉታዊ ነገራት ክስምዓና ይኽእል እዩ፡ ግናኸ እዚ ዝኸውን ስለቲ ዝጠፍእ ዘሎ ፍጥረት ኣምላኽ ብሓቀኛ ድንጋጽ ምስ ኣምላኽ ክንሓዝን ከለና እዩ። ጉዳዩ ግን ብዛዕባይ እንተ ኮይኑ እሞ ናብ ‘ርእሰ-ድንጋጽ’ እንተ ወዲቐ፡ እዚ ብርግጽ ካብ ስሕተት ዝመጸ እዩ፡ ምኽንያቱ ንሱ የጥፍኣና እዩ። እቲ ፍልልይ ኩሉ ግዜ ብኡንብኡ ኣይልለን ይኸውን፡ ግናኸ ግዜ እናሓለፈ ምስ ከደ ብርእሰ-ምልላይ ልምምድ ስለ እንረክብ፡ ካብ ስሕተት ተበጊስና ንርእስና ንደሊ ኣሎና ዲና ወይስ ካብ ሓቂ ተበጊስና ንሰማያዊ ኣቦናን ንፍጥረቱን ንሓስብ ኣሎና፡ ክንፈልይ ንኽእል ኢና።
ኣብ ሓቂ ምስ እንኸውን፡ ነቲ ዝተገብረልና ዓመጽ፡ ግፍዒ፡ ንብረትናን ደቅናን ምምንዛዕን ክንቅበሎ ንኽእል ኢና፤ ከምቲ መድሓኒና ‘ኣቦይ፡ ዚገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ፡ በደሎም ሕደገሎም...’ (ሉቃስ 23፡34) ዝበሎ ድማ ነቶም ገበርቲ እከይ ክንድንግጸሎም ንኽእል ኢና። እዚ ኣረኣእያ እዚ ኣብ ሓቂ ናብ ምልኣት ምብጻሕ ይሓትት። ኣነ በዚ እኣምን እየ፡ ሓደ መዓልቲ ድማ ከምኡ ክነብር እደሊ።
በቲ ቅኑዕ ናይ ‘ውሉድ ኣምላኽ’ መንነት፡ ኣተሓሳስባይ ምሉእ ብምሉእ ክቕይሮ እኽእል እየ — ግዜ እናሓለፈ ምስ ከደ ድማ ንኹሉ ጸገማተይ ክፈትሖ እኽእል። ኩሉ ነገር ናብ ሓንቲ ነጥቢ ጥራይ ክጽሞቕ ምኽኣሉ ጽቡቕ ኮይኑ ይስምዓኒ፤ ንሳ ድማ ወዲ ሰብ ካብ ኣበይ ይጅምር፧ እትብል እያ። እዚ ድማ መንነቱ እዩ። እዚ ኣብ ህይወት ወዲ ሰብ እቲ ኩሉ ዝውስን ነጥቢ እዩ።
ኣብ መወዳእታ እቲ ዘድሊ ነገር፡ ነዛ ነጥቢ እዚኣ ምርዳእን፡ ብእምነት ተደፋፊእካ ነቲ ብጌጋ መንነት ዝተሰረተ ኣረጊት ህይወት ክትሓድጎ፡ በቲ ካብ ኣምላኽ ዝተወልደ ሓድሽ ህይወት ድማ ክትትክኦ ምውሳን እዩ። ዝኾነ ሰብ ኣብ መንፈሱ ገለ ነገር ንኽገብር ብሓይሊ ክግደድ ኣይክእልን እዩ፤ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብእምነትን ብፍቓዱን ጥራይ እዩ ክበጽሖ ዝኽእል። እዚ ድማ ጽቡቕ እዩ፡ ምኽንያቱ ፈጣሪና ንርእስና ክንመርሕ ገይሩ እዩ ፈጢሩና።
ሓንቲ ምርጫ ጥራይ እያ ዘላትና፡ ንሳ ድማ ካብቲ ኣረጊት ህይወት ምውጻእ እያ። ግናኸ ነቲ ኣረጊት ህይወት ክጽግኑን ከመሓይሹን ከም ንዝደልዩ ሃይማኖታትን ስነ-ሓሳባትን ክንከታተል የብልናን። እቲ ጸገም ኣብ ውሽጢ ሰብ ክነሱ፡ ንግዳማዊ ነገራት ጥራይ ዋጋ ምሃብ መፍትሒ ኣይኮነን። ሓደ ሰብ ነቲ ሓድሽ ህይወት ዝቕበሎ፡ ካብቲ መከራ ናይቲ ኣረጊት ህይወት ምስ ጸገበ ጥራይ እዩ። በቲ ኣረጊት ህይወቱ ደጊም ክኸይድ ከም ዘይክእል ምስ ኣመነ ጥራይ እዩ። ኣብ ውሽጣዊ መንነትና ሓድሽ ህይወት የድልየና እዩ፡ እዚ ድማ ብእምነት ጥራይ እዩ ዝርከብ። እቲ መከራ ወዲ ሰብ ኣብ ውሽጡ ስለ ዝኾነ፡ ክፍታሕ ዝኽእል እውን ኣብኡ ጥራይ እዩ። ግዳማዊ ለውጥታት ፈጺሞም እኹላት ኣይኮኑን። ሓንቲ ብውሽጣ ዝረኸሰት ብልቃጥ ብግዳም ጥራይ ምሕጻብ ብልህነት ኣይኮነን፡ ነታ ብልቃጥ እውን ኣየጽርያን እዩ።
እቲ ድሮ ጀሚሩ ዘሎ ኢለ ዝኣምነሉ ናይ መወዳእታ ዘመን ቅልውላው፡ ንደቂ-ሰባት ኣብ ክልተ ክመቕሎም እዩ። ሃብታምን ድኻን፡ ወይ ዓብይን ንእሽቶን ብምባል ኣይኮነን - እዚ ፍልልይ እዚ ድሮ’ኳ ኣሎ። ደቂ-ሰባት ኣብ ነጻን ምሩኽን እዮም ክምቀሉ። እቲ ኣብዛ ዓለም ዘሎ ቃልሲ ብዛዕባ ‘ሓርነት’ እዩ። ገዲድ (ግዳጅ) ኣብ ዘለዎ፡ ናይ ውልቀ-ሰብ መንፈስ ኣብ ዘይክበረሉን ቦታ፡ ፍቕሪ ክህሉ ኣይክእልን እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ 2ይ ቆሮንቶስ 3፡17 ብንጹር ከምዚ ይብል፦ ‘ጐይታ እቲ መንፈስ እዩ፤ መንፈስ ጐይታ ኣብ ዘለዎ ድማ ኣብኡ ሓርነት ኣሎ።’
ኣነ ብውሽጠይ ምሉእ ብምሉእ ሓራ ክኸውንን ብመንፈስ ኣምላኽ ክነብርን ወሲነ ኣለኹ። ባዕሉ ሓርነት ዘለዎ ሰብ ንኹሉ ሰብ ሓርነት ክህብ ይኽእል እዩ፤ ንዝኾነ ሰብ ክቕይድ፡ ክጭቁን ወይ ክእዝዝ ኣይፍትንን እዩ። እዚ እዩ እቲ ኣብ ሓቂ ትነብር ከም ዘለኻ ዘርኢ ንጹር መርትዖ። ፍቕሪ ኣብ ዘለዋ ቦታ ሓርነት ኣሎ። ፍርሂ ኣብኡ ክህሉ ኣይክእልን እዩ፡ ተደምሲሱ እዩ። ከምዚ ዝበለ ሰብ ድማ ብኻልኦት ሰባት ኣይጽሎን እዩ። ዝኾነ መከራ ይምጻእ ብዘየገድስ፡ ንሕጊ ፍቕሪ እሙን ኮይኑ ይጸንሕ።
መከራ ክመጽእ እዩ፡ ነፍሲ ወከፍ ድማ ኣብ ውሽጡ ዘሎ ነገር ብግብሪ ከርእይ እዩ። እቲ ሓራ ዝወጸ ሰብ፡ ረጊኡን ብኣምላኽ ተኣማሚኑን፡ ነቲ ሕሊናኡ ቅኑዕ እዩ ዝበሎ ነገር ብምግባር ከርእዮ እዩ እምበር፡ ነቲ ሰባት ብሓይሊ ዝጽዕንዎ ነገር ኣይኮነን ዝገብር። እቶም ኣብ ሓሶት ዝነብሩ፡ ንጽዕንቶ ብጽዕንቶ እዮም ዝምክትዎ። ሓይሊ ብሓይሊ፡ ዓመጽ ብዓመጽ፡ ሓሶት ብሓሶት፡ ጥልመት ድማ በጥልመት። በዚ ድማ ወዲ ሰብ ነቲ ኣብ ልቡ ዘሎ ስሕተት የርእይ። ንጽዕንቶ ብሓርነት ጥራይ ኢና ክንምክቶ ንኽእል። ንእኩይ ብጽቡቕ ጥራይ እዩ ዝስዓር። ንሓሶት ብሓቂ ጥራይ ኢና ከነጥፍኦ ንኽእል።
ኣብ መወዳእታ እቶም ክልተ ጉጅለታት ብንጹር ክፈላለዩ እዮም። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ናይ ኣየናይ መንፈስ ውሉድ ምዃኑ ብንጹር ክርአ እዩ። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ናይ መወዳእታ ውሳነ ዝህበሉ ግዜ ቀሪቡ እዩ። ገና ነፍሲ ወከፍ ሰብ ምርጫ ኣለዎ፦ ወይ ሓራ ክኸውን ወይ ድማ ኣብቲ ዝወረሶ ዝሞተ ህይወቱ ተኣሲሩ ክተርፍ። ንስኹምከ ሎሚ እንታይ ትመርጹ፧